A A A

Kościoły Grybowa - monografia historyczno - artystyczna

W trakcie II Forum Prasy Sądeckiej wręczona została doroczna Nagroda Szczęsnego Morawskiego za książkę wydana w roku 2010, a dotyczącą Sądecczyzny. W czwartej edycji konkursu decyzją kapitały nagrodę otrzymał dr Józef Skrabski, adiunkt w Instytucie Historii Sztuki i Kultury Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II za pracę: Kościoły Grybowa. Monografia historyczno-artystyczna, Kraków 2010, str. 478

 

Kościoły Grybowa – to monografia historyczno-artystyczna, która z perspektywy czasu przedstawia przeobrażenia dokonujące się w Grybowie w obrębie miejskich świątyń: kościoła parafialnego, kościoła św. Bernardyna (drewnianego z XV w.) i dwóch innych średniowiecznych świątyń drewnianych, nieistniejących już w XIX w., ale udokumentowanych przez źródła archiwalne.

 


Historia kościołów Grybowa została przedstawiona w pięciu rozdziałach chronologicznych obejmujących okres staropolski, niewoli narodowej, dwudziestolecia międzywojennego, II wojny światowej i czasy współczesne, będąc uzupełnioną przez „Zakończenie”, na które składają się m.in. cenne „Aneksy”. Każdy rozdział rozpoczyna się podrozdziałami przedstawiającymi ogólne tło historyczne i uwarunkowania społeczne, będąc rozwiniętym w kolejnych podrozdziałach odnoszących się ściśle do zagadnień stanowiących meritum pracy.

 

Za szczególnie wartościowe uznać należy to, że w pierwszym i drugim rozdziale Autor omówił nie tylko najstarsze dzieje kościoła parafialnego pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, ale również drewnianych świątyń św. Bernardyna ze Sieny, św. Anny i św. Krzyża. W rozdziale trzecim najbardziej cenne – moim zdanie – było szczegółowe przedstawienie kontynuacji budowy i wyposażania kościoła farnego oraz remontu kościoła św. Bernardyna. W rozdziale czwartym zaś ukazanie nowych inicjatyw w zakresie upiększania kościoła parafialnego, a także dramatycznych strat materialnych poniesionych głównie na początku 1945 r., łącznie ze zniszczenie świątyni filialnej.

 


Wartość samą w sobie stanowią „Aneksy”, w których Autor pomieścił opisy kościołów Grybowa i ich wyposażenia wydobyte ze staropolskich wizytacji biskupich oraz niezwykle obfitą a jednocześnie ciekawą korespondencję prowadzoną pomiędzy głównymi twórcami kościoła św. Katarzyny, tj. ks. Janem Solakiem, grybowskim proboszczem, a architektem warszawskim Zdzisławem Mączeńskim, rektorem Politechniki, dziekanem Wydziału Architektury, oddającą klimat intensywnej współpracy tych dwóch wyjątkowych osobowości, których połączyły więzy trwającej przez ponad 50 lat przyjaźni.

 


Charakteryzowane pokrótce monumentalne dzieło posiada inne jeszcze zalety. Wspomnę w tym miejscu tylko, że nie ostatnią z nich jest wspaniałe uwiecznienie przez Autora godnej podziwu determinacji grybowian na drodze do budowania i utrzymania chrześcijańskiej tożsamości. Autor spłaca tym samym dług wdzięczności w stosunku do pokoleń przeszłych, wywianowując pokolenie współczesne w pracę świadczącą dowodnie o wielkim znaczeniu świątyni materialnej dla rozwoju rzeczywistości duchowej, ujawniającej się w głębokiej religijności miejscowej (grybowskiej) społeczności.

 

Znakomite dzieło, ilustrowane 430 projektami, rysunkami i zdjęciami, zamyka obszerna bibliografia źródeł wykorzystanych w wyniku kwerendy przeprowadzonej w archiwach Grybowa, Krakowa, Tarnowa i Warszawy oraz druków zwartych i czasopism, obejmująca ok. 100 pozycji drukowanych.