A A A

PRASA NOWOSĄDECKA W LATACH 1891 - 1996 KATALOG CZASOPISM

Almanach Sądecki 1997 nr1(18)

opracował: Bogdan Potoniec

 

Dnia 13 stycznia 1891 roku wydany został pierwszy numer “Szkolnictwa Ludowego",pisma, które zapoczątkowało rozwój piśmiennictwa lokalnego w Nowym Sączu. Tytuł ten jest szczególnie ważny dla miejskiej prasy, ponieważ był nie tylko pierwszym systematycznie, ale zarazem najdłużej wydawanym pismem w mieście. Drukowany był od stycznia 1891 roku do maja 1913 roku, przez 22 lata. W ciągu następnych stu lat żadnemu czasopismu nie udało się powtórzyć tego osiągnięcia. Z okazji jubileuszu 105. rocznicy powstania prasy, w nowosądeckim “Sokole" zorganizowana została wystawa “Prasa nowosądecka 1891-1996", która trwała od 10 stycznia do 15 marca 1996 roku. Była to pierwsza w historii Nowego Sącza ekspozycja prezentująca miejskie wydawnictwa w ciągu ostatniego wieku. Zorganizowanie tej wystawy dostarczyło danych do niniejszego opracowania.

 

Katalog Prasa nowosądecka w latach 1891-1996 stanowi próbę opisania wydawnictw prasy lokalnej z tego okresu. Katalog zachowuje tradycyjny układ alfabetyczny, część pierwsza zawiera tytuły od litery A do Ł i obejmuje 89 czasopism. Oryginalnym pomysłem zastosowanym po raz pierwszy w katalogu prasy jest zamieszczenie rysunku winiety tytułu gazety. Podnosi to jego wartość i daje czytelny obraz poszczególnych tytułów. Ponieważ pomysł ten był nowatorski i niestosowany dotychczas w wydawnictwach o charakterze katalogów prasy zwrócono się już w roku 1995 o opinię do Ośrodka Badań Prasoznawczych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, gdzie spotkał się z aprobatą i pełną akceptacją. Każdy tytuł opisany został oddzielnie, opis bibliograficzny składa się z następujących elementów:

 

0) logo tytułu — rysunek winiety;

1) tytuł, podtytuł (ewentualne zmiany, od kiedy);

2) wydawca — nazwa jednostki, która firmuje gazetę;

3) adres (dla gazet już nie wydawanych ostatni adres redakcji lub adres osób związanych zwydawnictwem);

4) okres wydawania (data ukazania się na rynku pierwszego i ostatniego numeru z podaniem roku, miesiąca i dnia), symbol (?) — oznacza datę niepewną lub daty numerów skrajnych, doktórych udało się dotrzeć;

5) częstotliwość wydawania;

6) redaktor naczelny;

7) format, ilośd stron, technika druku, nakład, informacje o dodatkowych kolorach.

 

Niestety, nie dla wszystkich pism zdołano zamieścić rysunek winiety lub pełny opis bibliograficzny. Dla kilku tytułów do naszych czasów nie zachował się ani jeden egzemplarz i znane są wyłącznie z opisu. Dla innych otrzymano niskiej jakości kserokopie, uniemożliwiające reprodukcję winiety. Niniejsza praca ma charakter pionierski, w związku z tym może byd obciążona błędami i pewnymi nieścisłościami. Katalog zawiera ewidencję wszystkich ważniejszych, adresowanych do szerszego kręgu odbiorców pism i czasopism lokalnych. Katalog oprócz tytułów powszechnie znanych popularyzuje pisma mniej lub zupełnie nieznane: np. legionowe —Aspiryna i Obijak, Koła Filaretów z lat 1908 — 1913 — Emissaryusz, harcerskie do okresu II wojny światowej — Harcerz Podhalański, Ogniwo, Orlę i Włóczęga, prasa “drugiego obiegu" stanu wojennego: Informator, Kamienica, Kleks, Lach Sądecki, itp.

 

W drugiej części spisu czasopism zamieszczono informacje o 97 tytułach, łącznie katalog zawiera 185 tytułów czasopism nowosądeckich. W tej części zawarto dane o najbardziej znaczących pismach dla miasta Nowego Sącza. Pierwszym systematycznie a zarazem—jak dotąd — najdłużej wydawanym czasopiśmie — SZKOLNICTWIE LUDOWYM, pierwszej gazecie codziennej — NOWINACH WOJENNYCH, najlepszych tygodnikach okresu międzywojennego PODHALAŃSKIM KURJERZE TYGODNIOWYM i ZIEMI SĄDECKIEJ, najbardziej znanym piśmie stanu wojennego WIADOMOŚCIACH NOWOSĄDECKICH. Niestety z przyczyn niezależnych od autora, w pierwszym odcinku, nie zostały wydrukowane wszystkie zachowane do dnia dzisiejszego winiety. W poprzedniej części wydawca z przyczyn technicznych (znaczne przekroczenie objętości zeszytu) zamieścił jedynie rysunki19 winiet. Podobne ograniczenie musiało zaistnieć w tej części, uzyskano zgodę jedynie na reprodukcję 20 winiet. Tak więc łącznie ukaże się zaledwie 39 z liczby 162 winiet przygotowanychdo druku.


Autor Katalogu będzie wdzięczny: za uwagi dotyczące niniejszego wydawnictwa, za przekazanie dodatkowych informacji, uzupełnienie; za nadesłanie danych o niedostrzeżonych tytułach. Informacje proszę kierować na adres Almanachu Sądeckiego lub Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Nowym Sączu.

 

Opracowanie w dwóch częściach do pobrania;